Je hoeft allang niet meer alleen naar je eigen markt te kijken om je strategie te bepalen. Handelstarieven, onrust in het Midden-Oosten en de groeiende afhankelijkheid van de Verenigde Staten voelen opeens heel dichtbij voor Nederlandse ondernemers. Uit de meest recente Conjunctuurenquête van het CBS blijkt dat 78 procent van de ondernemers het afgelopen jaar meer economische onzekerheid voelde, vooral door de geopolitieke situatie. Dat is geen ver-van-mijn-bed-verhaal meer. Het zit inmiddels in de cijfers van je eigen bedrijf.
Geopolitiek klimt snel op de strategische agenda
Adviesbureau Berenschot peilt elk jaar onder ruim 600 bestuurders, directieleden en managers welke onderwerpen op de strategische agenda staan. In 2025 noemde 12 procent van de respondenten geopolitiek als strategisch thema. Een jaar later is dat 18 procent, de grootste stijger in het hele onderzoek. Arbeidsmarkt, innovatie, de energietransitie, digitalisering en wet- en regelgeving staan nog altijd bovenaan, maar geopolitiek schuift met rasse schreden mee naar boven.
Die sprong komt niet uit de lucht vallen. Spanningen in het Midden-Oosten, handelsoorlogen en de toenemende afhankelijkheid van de VS maken dat bestuurders risico's niet meer als incident behandelen, maar als vast onderdeel van hun jaarplan. Opvallend genoeg groeit kunstmatige intelligentie in het onderzoek net zo hard als digitalisering een paar jaar geleden deed. Beide onderwerpen schuiven van experiment naar noodzaak, en dat gebeurt nu allebei tegelijk bovenop een toch al volle strategische agenda.
Waarom dit nu voelbaar is in het mkb
Dit blijft niet beperkt tot multinationals. Bijna drie op de tien Nederlandse organisaties merkt inmiddels directe gevolgen van hogere handelstarieven en beperkte toegang tot personeel, grondstoffen en materialen. Een importeur die afhankelijk is van één leverancier in Azië voelt die onzekerheid net zo goed als een beursgenoteerd bedrijf, en een dienstverlener die draait op Amerikaanse software ook.
Twijfel je of jouw groeiplan nog overeind blijft onder deze omstandigheden? Lees ook ons artikel over het kiezen van de juiste groeistrategie, daarin leg je je eigen plan naast de vier klassieke groeirichtingen en zie je snel waar de kwetsbare plekken zitten.
Vier dingen die je nu al kunt doen
Je hoeft niet te wachten tot de volgende handelsheffing je raakt. Een paar aanpassingen maken je bedrijf nu al minder afhankelijk van één land, één leverancier of één afzetmarkt.
- Spreid je leveranciers. Eén leverancier in één land maakt je op dat ene punt kwetsbaar. Zoek een tweede bron, ook als die iets duurder is.
- Kijk verder dan je grootste afzetmarkt. Bedrijven die voor meer dan de helft van hun omzet op één land leunen, voelen een handelsoorlog het hardst.
- Bouw flexibiliteit in je contracten. Prijsclausules die meebewegen met importheffingen of grondstofprijzen voorkomen dat jij alle risico draagt.
- Houd een ruimere cashbuffer aan. Onzekerheid duurt vaak langer dan je denkt. Een buffer van een paar maanden extra werkkapitaal geeft je tijd om bij te sturen.
Dit sluit aan op wat we eerder schreven over hoe je je bedrijf beschermt tegen de handelsoorlog van Trump. De tactieken daaruit werken inmiddels breder dan alleen Amerikaanse importheffingen, want geopolitieke onzekerheid komt tegenwoordig van meerdere kanten tegelijk.
Neem een webshop die kleding inkoopt bij één fabriek in Zuidoost-Azië. Zodra daar een importheffing bijkomt of een haven wekenlang vastloopt, staat de hele voorraadplanning stil. Een tweede fabriek in een ander land kost misschien drie procent meer per stuk, maar voorkomt dat je in december zonder voorraad zit omdat er in oktober iets misging aan de andere kant van de wereld. Dezelfde logica geldt voor een bouwbedrijf dat afhankelijk is van staal uit één regio, of een ict-dienstverlener die volledig draait op één Amerikaanse clouddienst. Spreiding kost nu iets, maar bespaart je straks een crisis.
Strategie wordt een levend document, geen jaarlijks ritueel
De oude aanpak, één strategiedag per jaar en dan twaalf maanden niet meer naar het plan kijken, past niet meer bij hoe snel de wereld om je bedrijf verandert. Steeds meer bestuurders in het Berenschot-onderzoek geven aan dat ze hun strategie tussentijds aanpassen zodra de omstandigheden dat vragen. Dat vraagt om een andere gewoonte: elk kwartaal kort checken welke aannames in je plan nog kloppen, in plaats van ze als vaststaand te beschouwen.
Juist hier gaat het bij veel ondernemers mis. Een plan maken is niet het probleem, het actueel houden wel. Wij schreven eerder al over waarom de meeste ondernemers te veel plannen en te weinig bereiken, en diezelfde valkuil speelt hier. Een dik strategiedocument dat niemand meer openslaat helpt je niet als de markt in drie maanden verandert.
Dit is het moment om je strategie te testen
Je hoeft niet meteen je hele bedrijfsmodel om te gooien. Begin kleiner: zet op een rij welke drie aannames in je huidige plan het meest afhankelijk zijn van wat er buiten Nederland gebeurt, en bedenk per aanname wat je doet als die niet uitkomt. Dat kost een middag, geen maanden. Bedrijven die deze oefening nu al doen, worden over een jaar niet overvallen door het volgende buitenlandse nieuwsbericht. Wie ermee wacht tot het misgaat, is dan alweer een kwartaal verder voordat hij kan bijsturen.